Genetyka i rak

Ciało jest zbudowane z milionów maleńkich komórek, z których każda zawiera kopię naszych genów. Geny to zestaw instrukcji, które regulują sposób, w jaki nasze ciała rozwijają się i działają. Geny te są ułożone w rzędzie i znajdują się w chromosomach — małych, ściśle upakowanych pęczkach instrukcji. Wszystkie komórki ludzkiego ciała (z wyjątkiem plemników i komórek jajowych) zawierają po 23 pary chromosomów — łącznie 46 chromosomów. W odniesieniu do każdej pary chromosomów — jeden z nich odziedziczyliśmy po matce, a drugi — po ojcu.

Czasami w naszych genach może dojść do mutacji. Zazwyczaj nie powoduje to szczególnych problemów, choć czasami mutacje mogą zwiększać ryzyko rozwoju określonych chorób. Mutacje genowe możemy odziedziczyć od rodziców poprzez chromosomy, ale mogą też one powstawać w pewnym momencie naszego życia przez działanie zewnątrzpochodnych czynników środowiskowych.

Rak jest jedną z takich chorób, które mogą powstawać na skutek zmian w jednym lub kilku genach.

Osoby, u których krewnych wystąpił nowotwór, często obawiają się, że wiąże się to z obecnością w rodzinie mutacji i że w związku z tym także u nich dojdzie do rozwoju tej choroby. Niestety rak występuje bardzo często i większość osób ma w rodzinie jednego lub więcej krewnych, u których doszło do pojawienia się nowotworu. U większości z tych osób jest to tak zwany rak sporadyczny (tj. występujący wyłącznie przypadkowo). Większość raków rozwija się przypadkowo (to znaczy nie są spowodowane odziedziczoną mutacją genową), a niektóre z nich są bardzo częste: na przykład w Wielkiej Brytanii 1 na 9 kobiet zachoruje w którymś momencie życia na raka piersi. Dlatego nie ma nic zaskakującego w tym, że przypadkowo w obrębie jednej rodziny rak piersi rozwija się u więcej niż jednej kobiety.

Czasami występowanie raka wiąże się z tym, że członkowie jednej rodziny wiodą podobny tryb życia, albo są narażeni na te same czynniki środowiskowe, które prowadzą do zwiększenia ryzyka rozwoju danego rodzaju nowotworu. Do takich czynników należy na przykład ekspozycja na słońce lub dieta.

Czasami rak występuje w związku z mutacją genową, która w obrębie danej rodziny jest przekazywana z pokolenia na pokolenie. Zjawisko to jest w rzeczywistości stosunkowo rzadkie i tylko niewielki odsetek zachorowań na raka wynika z faktu, że dana osoba odziedziczyła po rodzicach zmutowany gen.

W kolejnej części wyjaśnimy, jakie czynniki biorą pod uwagę lekarze, oceniając, czy dana osoba ma obciążający wywiad rodzinny w kierunku raka (inaczej mówiąc, czy ma wrodzoną predyspozycję).


Następna część >> Wrodzona predyspozycja do zachorowania na raka