Słowniczek

Agresywny rak gruczołu krokowego: Szybko rosnący rak gruczołu krokowego.



Przeciwutleniacze: Substancje, o których sądzi się, że mogą przeciwdziałać szkodliwemu działaniu wysoce reaktywnych cząstek chemicznych (tak zwanych wolnych rodników) na tkanki naszego organizmu.

Sekcja zwłok: Operacja chirurgiczna prowadzona na zwłokach w celu ustalenia przyczyny zgonu.

Początkowe stężenie PSA: Stężenie PSA u danej osoby. Jest to stężenie typowe i prawidłowe dla Pana.

Łagodny przerost gruczołu krokowego (Benign Prostatic Hyperplasia, BPH): Powiększenie gruczołu krokowego niezwiązane z rakiem, które powoduje, że gruczoł krokowy uciska na pęcherz moczowy i (lub) cewkę moczową (tj. przewód, za pośrednictwem którego mocz z pęcherza jest wyprowadzany z organizmu), upośledzając wypływ moczu.

Brachyterapia: Metoda leczenia raka, w której w bezpośrednie sąsiedztwo nowotworu wprowadza się niewielkie implanty radioaktywne, powodując, że promieniowanie dociera do ogniska choroby w gruczole krokowym.

Geny usposabiające do rozwoju raka piersi: Geny, które zwykle chronią przed rozwojem raka, jednak w razie uszkodzenia lub mutacji wiążą się ze zwiększonym ryzykiem rozwoju raka piersi, jajnika i gruczołu krokowego (tzw. geny BRCA1 i BRCA2).

Rak: Choroba, która charakteryzuje się niekontrolowanym, nieprawidłowym wzrostem komórek.

Chemoprewencja: Stosowanie naturalnych lub syntetycznych substancji w celu zapobiegania bądź opóźnienia powstania albo nawrotu raka.

Chromosomy: Jednostki dziedziczenia przyjmujące postać niewielkich, ściśle upakowanych pęczków instrukcji (tzw. genów; geny regulują wzrost i rozwój organizmu). Wszystkie komórki ludzkiego ciała (z wyjątkiem plemników i komórek jajowych) zawierają po 23 pary chromosomów — łącznie 46 chromosomów. W odniesieniu do każdej pary chromosomów — jeden z nich odziedziczyliśmy po matce, a drugi — po ojcu.



Dihydrotestosteron: Hormon przypominający testosteron.

Genetyk: Lekarz specjalizujący się w diagnostyce i leczeniu osób z chorobami genetycznymi.

Mutacja genowa: Zaburzenie w budowie genu.

Geny: Zestaw informacji genetycznych regulujących rozwój i zachowanie naszych organizmów odziedziczony od naszych rodziców. Instrukcje te są uporządkowane w postaci długich łańcuchów związków chemicznych (tzw. DNA) i ułożone w precyzyjny sposób, tworząc określony kod (tzw. sekwencje kodujące genu). Większość kodów genetycznych zawiera informacje umożliwiające tworzenie określonych białek.

Hormon: Związek chemiczny produkowany przez organizm, który reguluje działanie jego narządu(-ów) lub komórki(-ek).

Impotencja: Niemożliwość osiągnięcia lub utrzymania wzwodu.

Wrodzona predyspozycja: Zwiększone ryzyko rozwoju choroby dziedziczone od rodziców w postaci trwałej zmiany struktury genu.

Insulinopodobne czynniki wzrostu (insulin-like growth factors, IGF): Małe cząsteczki o budowie podobnej do insuliny produkowane przez różne narządy organizmu. Cząsteczki te biorą udział w normalnych procesach zachodzących w organizmie, ale prawdopodobnie odgrywają również pewną rolę w rozwoju raka poprzez stymulowanie podziałów komórkowych i zapobieganie śmierci komórek.

Utajony (tj. wolno rosnący) rak gruczołu krokowego: Wolno rosnący rak gruczołu krokowego, który nie powoduje żadnych objawów klinicznych ani nie skraca życia.

Likopen: Czerwony barwnik obecny w niektórych owocach. Szczególnie obficie występuje w pomidorach.



Węzły chłonne: Narządy układu limfatycznego o kształcie fasoli. Pełnią ważną funkcję filtrowania płynów ustrojowych. Stanowią także magazyn białych krwinek (limfocytów), które są jednym z elementów układu immunologicznego człowieka wykorzystywanych do zwalczania chorób.

Rak skóry niebędący czerniakiem: Najczęstszy rodzaj raka. Nie wiąże się z melanocytami (komórkami skóry wytwarzającymi pigment).

Onkolog: Lekarz specjalizujący się w rozpoznawaniu i leczeniu nowotworów.

Rak jajnika: Występuje, gdy komórki jajnika rosną w niekontrolowany i niewłaściwy sposób. Może rozprzestrzeniać się do innych części ciała. Kobieta ma dwa jajniki, po jednym po każdej stronie ciała. Jajniki są częścią układu rozrodczego odpowiadającą za powstawania komórek jajowych.

Predyktywne badanie genetyczne: Rodzaj badania genetycznego służącego określeniu, czy dana osoba jest nosicielem swoistej mutacji, która występuje w jej rodzinie. Badanie obejmuje ustalenie obecności w obrębie genu swoistej mutacji, której obecność stwierdzono u innego członka rodziny.

Gruczoł krokowy (prostata): gruczoł (narząd pełniący funkcje wydzielnicze) występujący tylko u mężczyzn. Gruczoł ten jest mniej więcej wielkości orzecha włoskiego. Jest położony poniżej pęcherza moczowego i ku przodowi od odbytnicy. Otacza część cewki moczowej, która odprowadza mocz z pęcherza moczowego; ponadto produkuje gęsty płyn wchodzący w skład nasienia.

Biopsja gruczołu krokowego: Zabieg wykorzystywany w diagnostyce raka gruczołu krokowego. Z gruczołu krokowego za pomocą igły są pobierane próbki tkanek. Następnie próbki te bada patolog, poszukując komórek raka.

Rak gruczołu krokowego: Występuje, gdy komórki gruczołu krokowego rosną w niekontrolowany i niewłaściwy sposób. Może rozprzestrzeniać się do innych części ciała.

Zapadalność na raka gruczołu krokowego: Liczba osób, u których każdego roku wykrywa się raka gruczołu krokowego.

Umieralność z powodu raka gruczołu krokowego: Liczba osób, które każdego roku umierają z powodu raka gruczołu krokowego.

Badanie przesiewowe w kierunku raka gruczołu krokowego: Badanie diagnostyczne mające na celu wykrycie raka gruczołu krokowego. Badania przesiewowe można stosować do wykrywania raka, zanim jeszcze wystąpią jego objawy.

Badanie stężenia antygenu swoistego dla gruczołu krokowego (Prostate Specific Antigen, PSA): PSA to białko wytwarzane przez gruczoł krokowy występujące w nasieniu. Oznaczenie stężenia PSA to proste badanie krwi polegające na pomiarze całkowitego stężenia PSA we krwi. Jeśli na skutek obecności raka dochodzi do powiększenia gruczołu krokowego, ilość PSA produkowanego przez gruczoł wzrasta. Niestety jednak badanie stężenia PSA nie jest swoiste dla raka; stężenie PSA zwiększa się także u pacjentów cierpiących na łagodne (nienowotworowe) choroby gruczołu krokowego, takie jak łagodny przerost gruczołu krokowego oraz zapalenie gruczołu krokowego.

Prostatektomia: Operacja polegająca na wycięciu części lub całego gruczołu krokowego.

Śródbłonkowa neoplazja gruczołu krokowego (Prostatic Intraepithelial Neoplasia, PIN): Jeśli po zabiegu biopsji stwierdzono, że komórki wyściełające przewody gruczołu krokowego nie są prawidłowe, określa się to jako śródbłonkową neoplazję gruczołu krokowego (prostatic intraepithelial neoplasia, PIN). PIN nie jest uznawane za chorobę, stąd też nie wymaga leczenia. Istnieją dwie postacie PIN (tzw. PIN wysokiego stopnia oraz PIN niskiego stopnia). Urolodzy często uważają, że pacjent, u którego stwierdzono PIN wysokiego stopnia, wymaga dalszej diagnostyki. Jest tak dlatego, że PIN może czasami przekształcić się w raka gruczołu krokowego.

Zapalenie gruczołu krokowego: Stan zapalny gruczołu krokowego.

Pokwitanie: Proces osiągania dojrzałości płciowej poprzez wytwarzanie drugorzędowych cech płciowych. U mężczyzn charakterystyczne dla okresu pokwitania jest: przyspieszenie wzrostu, pojawienie się włosów na brzuchu, klatce piersiowej, twarzy i w dołach pachowych, poszerzenie ramion, zmiana głosu, powiększenie prącia, moszny i jąder.

Radioterapia: Wykorzystywanie promieniowania w leczeniu chorób.

Czynniki ryzyka: Czynniki, o których wiadomo, że zwiększają osobniczą podatność na rozwój określonej choroby.

Selen: Minerał, który jest niezbędny w celu właściwego odżywiania się, jednak w zbyt dużych dawkach może być toksyczny. Szczególnie bogatymi źródłami selenu są orzechy brazylijskie i wątroba; selen występuje także w ziarnach zbóż, mięsie, rybach i jajach.

Rak sporadyczny: Rak, który powstaje na skutek spontanicznej (tj. nieodziedziczonej) mutacji genowej. Uważa się, że większość nowotworów ma charakter sporadyczny.

Jądra: Męskie gruczoły rozrodcze. Są położone poza organizmem, w mosznie. Odpowiadają za wytwarzanie nasienia oraz męskich hormonów płciowych (w tym testosteronu).

Testosteron: Męski hormon płciowy (tj. androgen). Testosteron jest wytwarzany w jądrach; odpowiada za rozwój drugorzędowych cech płciowych i produkcję nasienia.

Fale ultradźwiękowe: Fale dźwiękowe o wysokiej częstotliwości; za ich pomocą można odwzorować narządy wewnętrzne organizmu.

Cewka moczowa: Przewód wyprowadzający mocz z pęcherza moczowego (poprzez prącie) na zewnątrz organizmu.

Nietrzymanie moczu: Brak kontroli nad oddawaniem moczu.

Urolog: Lekarz specjalizujący się w chorobach układu moczowego.



Przecięcie nasieniowodu: Wycięciu (w całości lub w części) nasieniowodu (przewodu, za pośrednictwem którego nasienie trafia z jąder do cewki moczowej). Zazwyczaj prowadzi do niepłodności mężczyzny.

Witamina E: Przeciwutleniacz, którego źródłami są oleje roślinne, orzechy, ziarna słonecznika, kiełki pszenicy, pełne ziarno, ryby, masło orzechowe i zielone warzywa liściaste.

Rak macicy (określany też jako rak trzonu macicy): Niekontrolowany, nieprawidłowy wzrost komórek macicy.